Chusty

Dwudziesty pierwszy wiek na dobre rozpoczął się również w Polsce. Często wejście w nowoczesność oznacza zerwanie z tradycją. W Polsce kultura ludowa nie miała się zbyt dobrze przez okres trwania socjalistycznych rządów. Choć istniały zespoły pieśni i tańca było ich kilka i tak naprawdę nie miały zbyt ludowego charakteru. W dwudziestym pierwszym wieku dzięki możliwościom, jakie daje Internet oraz jakie dają nowoczesne technologie można zauważyć powrót kultury ludowej pod strzechy. Ta zanikająca kultura budzi coraz żywsze emocje zwłaszcza wśród młodych ludzi. Pragną oni zobaczyć jak to było z ich pradziadkami lub dziadkami. Chcą przymierzyć i spróbować strojów ludowych, które należą do ich dziedzictwa regionalnego. taka postawa jest godna pochwały i dorośli powinni zrobić absolutnie wszystko, co jest w ich mocy, aby utrzymać zainteresowanie młodzież kulturą i tradycją ludową w Polsce. Na przykład można spróbować rozpropagować chusty ludowe, jako element stroju nastolatek. Gdyby taka akcja się powiodła i chusty stałyby się modne byłby to ogromny sukces, który mógł przyczynić się do wzrostu zainteresowania ludową sztuką. Dlatego należy wykorzystać wzrastający trend i nie pozwolić mu opaść.

Etnograf to człowiek, który z naukową precyzją, zaciętością oraz wszelkim warsztatem naukowca bada i analizuje kulturę i tradycję ludową. Dzięki badaniom zasłużonych dla polski etnografów możemy czerpać dzisiaj z nieprzebranego źródła wiejskiej tradycji ludowej. Największym i najbardziej znanym polskim badaczem folkloru ludowego bez wątpienia jest żyjący w wieku dziewiętnastym Oskar Kolberg. To on tak na dobre rozpoczął naukowe badania polskiej wsi. Z plecakiem i torbą podróżną przemierzał często na własnych nogach ogromne połaci Rzeczypospolitej. Zatrzymywał się po wsiach i wysłuchiwał pieśni, opisywał stroje i zwyczaje. Nie tylko codzienne, ale również odświętne. To jemu zawdzięczamy piękne opisy wiejskich wesel wraz z całym bogactwem przyśpiewek, tańców i przesądów jakie towarzyszyły zamążpójściu. Młoda kobieta, gdy przestawała być panną i wychodziła za mąż przywdziewała specjalną chustę określającą jej status. Chusty takie musiała sobie zrobić sama. Co miało świadczyć o jej umiejętnościach i zdolnościach? Chusty nosiły wszystkie wiejskie kobiety i po takiej chuście można się było zorientować czy rozmawia się z mężatką czy też panienką. Dla wtajemniczonych nie było to takie trudne.

Etnografowie to ludzie zajmujący się badaniem kultury i tradycji ludowej. W Polsce badacze tacy pojawili się w dziewiętnastym wieku, gdy polska znajdowała się pod zaborami. A lud wiejski był zagrożony ze wszystkich stron zakusami polityki państw zaborczych chcących go zniemczyć, zrusyfikować. Na szczęście ta pierwotna tkanka społeczeństwa i kultury narodowej, jakim są chłopi doskonale dawała sobie radę z zakusami zaborców i naprawdę ciężko było zaborcom walczyć z chłopami. Tradycja i kultura ludowa jest różna , w różnych obszarach naszego kraju. Dzięki temu polska sztuka ludowa jest tak różnorodna i bogata w kontrasty. Najlepszym przykładem zróżnicowania rzucającym się od razu w oczy są stroje ludowe. Tak różne od Pomorza, aż po góry. Różne, choć posiadające wiele wspólnych elementów. Takim wspólnym elementem są chusty. Chusty występują w każdym regionie i wszystkie kobiety na wsi noszą chustę bądź chustki. Ten element stroju ludowego może nam powiedzieć bardzo dużo o noszącej go kobiecie. To znaczy czy na przykład ma męża, czy dopiero go szuka. A może już miała i jest wdową? To wszystko doświadczeni badacze wiejskiej tradycji mogą powiedzieć po wyglądzie chusty.

Dziś swój renesans przeżywają wszelkiego rodzaju zespoły pieśni i tańca. Młodzi i nie tylko młodzi Polacy odkryli bogactwo kultury wiejskiej i pragną z niej czerpać pełnymi garściami. Obecne czasy można porównać do fascynacji folklorem ludowym oraz wiejską tradycją, jaka nastąpiła w dziewiętnastym wieku. W owym dziewiętnastym stuleci w Polskę wyruszyło mnóstwo etnografów, którzy przemierzyli tereny Rzeczpospolitej będące pod zaborami wzdłuż i wszerz poznają, spisując, uczestnicząc w życiu towarzyskim i codziennym najniższej warstwy społeczeństwa, jaką wówczas byli chłopi. Jednak określenie najniższa odnosiło się tylko do statusu materialnego chłopów. Nie miało żadnego przełożenia na bogactwo ich kultury. I choć za Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej oficjalne władze interesowały się chłopami to jednak kultura ludowa wymierała. Na szczęście dwudziesty pierwszy wiek przyczynił się do wzrostu zainteresowania ludową tradycją wśród młodzieży. Interesuje ich wszystko: od piosenek po elementy stroju, jakimi są na przykład chusty. Chusty są zresztą bardzo ważne, jeśli chodzi o tradycję ludową i wiejskie kobiety bardzo są do nich przywiązane. Dla gospodyni chusta to świętość.

Tolerancja to bardzo pojemne słowo i w dzisiejszych czasach często bardzo mocno nadużywane. Dziś każdy, kto nie jest tolerancyjny może się narazić na wielkie szykany i problemy ze strony bardziej tolerancyjnych ludzi. Co samo w sobie jest już zaprzeczeniem definicji tolerancji? Europa dwudziestego pierwszego wieku bardzo chce być tolerancyjną i budować wspólną politykę Multi kulturową. Ale często bywa tak, że ludzie, do których tolerancyjni europejczycy pragną wyciągnąć rękę z pomocą, pod pewnymi warunkami, nie chcą tej pomocy. Asymilacja imigrantów w ich nowej Ojczyźnie rzadko, kiedy przebiega gładko i bez problemów. Można jednak przeciwdziałać takim najczęstszym trudnościom poprzez wyrażenie chęci współpracy z władzami państwa, które przyjęło imigranta w swoje granice. Niestety bardzo wielu ludzi nie potrafi okazać wdzięczności, za to, że jakiś kraj stał się ich domem i próbują demonstracyjnie odciąć się od kultury danego kraju. Dobrym przykładem są tutaj chusty., Ta część garderoby, która używana jest przez arabskie kobiety do całkowitego zasłaniania twarzy jest w zupełniej niezgodności z tradycją europejską. Nic, więc dziwnego, że w wielu krajach europejskich chusty zostają zakazane i ich noszenie jest nielegalne w miejscach publicznych.

Dziś w dwudziestym pierwszym wieku. Wieku Internetu, telefonii komórkowej i komercyjnych podróży kosmicznych budującym i wlewającym otuchę w serca może być fakt, że są i działają w Polsce młodzi ludzie, którzy pragną powrócić do korzeni i poznawać, uczyć się historii i sztuki ludowej. Znamienne jest to, że właśnie wśród obecnych dwudziestolatków następuje silna potrzeba poznania tradycji ludowej, w której dorastali ich dziadkowie bądź pradziadkowie. Coraz częściej imprezy, na których pojawiają się ludowi muzykanci, ludowe zespoły pieśni i tańca są organizowane przez młodych ludzi dla młodych ludzi. Wielu z tych młodych ludzi po raz pierwszy podczas takiej imprezy ma okazję zobaczyć tradycyjny strój ludowy. To jest pięknie zdobione sukienki, czerwone korale oraz cudownie haftowane chusty. Wiejskie kobiety dawniej i dzisiaj nosiły chusty, zależnie od swojego stanu cywilnego, zamożności czy też okazji. Oczywistym był fakt, że zakładano inną chustę do kościoła a inną do pracy w polu. Była specjalna chusta na wyjazd do miasteczka i specjalna chusta przeznaczona na spotkanie z potencjalnym mężem. Wiejskie kobiety najczęściej same przygotowywały i wyrabiały taką chustę rzadko, kiedy taka chusta była kupowana.

Wielu ludziom polski folklor kojarzy się głównie z kościołem katolickim, oberkiem i piciem wódki przez chłopów ubranych w śmieszne czapki. To powierzchowne i bardzo krzywdzące stereotypowe myślenie o polskiej tradycji ludowej pokutuje wśród wielu ludzi od bardzo dawna. Na nic zdają się apele, artykuły i wydarzenia kulturalne organizowane przez miłośników polskiej wsi. Ludzie i tak wiedzą swoje i nie zamierzają dostrzegać wielowymiarowości i obszerności polskiego folkloru ludowego. Tradycja ludowa w Polsce kwitła i rozwijała się tak jakby z boku owej oficjalnej i uznawanej na salonach sztuki. Dlatego w swej prostocie jest szczera i zawiera najbardziej pierwotne elementy słowiańskiej kultury, które zostały wchłonięte i przetworzone przez kościół katolicki na swój użytek. Stroje chłopskie tak bajecznie kolorowe i pięknie wyszywane również mogą wiele powiedzieć o doli chłopstwa. Chusty wiejskich gospodyń często bardzo dużo mówią o nich samych – ich statusie majątkowym i cywilnym. Chusty, jakie noszą kobiety w różnych regionach Polski różnią się znacznie wyglądem i sposobem wytwarzania. Jednak zasadniczo element ten występuje w każdym polskim stroju ludowym.

Europa od dłuższego czasu uznawana jest za miejsce gdzie wielokulturowość może w spokoju trwać i się rozwijać. Nauczeni doświadczeniem poprzednich pokoleń oraz dwóch wielkich wojen światowych, które przetoczyły się po kontynencie europejczycy starali się wypracować program polityczny oraz kulturowy, który pozwoliłby przedstawicielom różnorodnych społeczeństw i kultur pracować, żyć i mieszkać w tym samym jednym wielkim wspaniałym miejscu, jakim jest Europa. Tygiel kulturowy jest pożyteczny i zdrowy w momencie, gdy wyłania się z niego nowy kształt. Nowa, jakość. Gdy natomiast zapominamy o tym, że tygiel kulturowy powinien prowadzić do wymieszania, zróżnicowania tkanki społeczeństwa a staje się tylko pustym frazesem, którym zasłaniają się często wrogie zachodniemu stylowi życia organizacje tygiel kulturowy staje się niebezpiecznym narzędziem w ustach polityków i populistów. Takim gorącym tematem ostatnio są chusty noszone przez arabskie kobiety, a zakrywające całą twarz. Chusty to element tradycyjnego stroju i jest noszony w świecie arabskim od stuleci. Niestety arabowie przenieśli ten zwyczaj do Europy i dziś wiele państw europejskich zakazuje noszenia chust w miejscach publicznych.

Badacze folkloru pojawili się w Polsce na początku i w połowie dziewiętnastego wieku. Nasza Ojczyzna będąca wówczas pod zaborami potrzebowała świadków i dowodów na to, że polskość i Polska są głęboko zakorzenione w tradycji i kulturze ludowej. Bo przecież chłopi od zawsze nazywani byli solą ziemi. Tak naprawdę folklor ludowy zawiera te najbardziej pierwotne elementy, z jakich później wyrosła polska sztuka i kultura. I dzięki takim niestrudzonym badaczom folkloru jak na przykład Oskar Kolberg, który przewędrował ówczesną Rzeczpospolitą wzdłuż i wszerz, możemy się  dzisiaj delektować i czytać o dawnych ludowych zwyczajach i strojach. Oskar Kolberg w swoich dziennikach bardzo szczegółowo opisywał wygląd chłopskich chat, wygląd chłopskich i kobiecych strojów. Szczególną uwagę zwracał na chusty. Gdyż był to bardzo istotny element stroju kobiecego, który informował przybysz, a tym czy kobieta jest zamężną, czy dopiero przygotowuje się do tego stanu. Czy może wędrowiec przechodzący przez wieś ma akurat do czynienia z wdową. Te i wiele innych informacji można było wyczytać z chusty, jaką nosiła na głowie wiejska kobieta. Można również się było dowiedzieć o statusie materialnym i zamożności chłopskiego rodu. Wystarczyło spojrzeć na chustę.

Tradycja ludowa w Polsce liczy sobie ponad tysiąc lat. I choć wielu ludzi nie zdaje sobie z tego sprawy ani nawet nie uświadamia na co dzień faktu, że kultura chłopska, którą badacze nazywają folklorem wywodzi się pośrednio bądź bezpośrednio z tradycji słowiańskiej, która była poddawana swoistej mieszaninie z tradycją katolicką i chrześcijańską. pogańscy Słowianie musieli dostosować swoje wierzenie, swoje zwyczaje do zupełnie obcego wzorca kulturowego i to sprawiło, że dziś wiele świąt katolickich obchodzonych u nas tradycyjnie od stuleci często ma podłoże w dawnym, zapomnianym dziś zwyczaju pogańskim. Archeolodzy i historycy nie do końca wiedzą jak wyglądali i jak ubierali się nasi słowiańscy przodkowie. Jedno jest pewne w codziennym stroju kobiet na pewno występowały chusty. Chusty, które były i są tradycyjnym elementem kobiecego stroju ludowego po dziś dzień. Być może zmieniły się materiały, delikatnie zmienione zostały wzory na chustach. Jednak zasada jest taka sama – chusta informuje o stanie cywilnym kobiety. Mówi ludziom ze wsi i okolic, czy kobieta jest mężatką czy też jeszcze panienką, która właśnie rozpoczęła poszukiwania swojego męża i mężczyzny, z którym spędzi resztę żywota swego.